THE SCREAM

De echo van The Scream

'In tegenstelling tot wat veel mensen denken, is het de natuur en niet het figuur op het schilderij die schreeuwt, volgens Munch zelf die ' ... een grote, oneindige schreeuw van de natuur' schreef', aldus Maren Lindeberg, hoofd mediarelaties van MUNCH, het nieuwe museum in Oslo dat is gewijd aan het leven en de werken van Edvard Munch.

De drie verschillende versies van The Scream worden om en om tentoongesteld. Als onderdeel van de permanente tentoonstelling Edvard Munch Eternal is elke versie nu steeds een uur te bewonderen. Dit wordt gedaan om de delicate schilderijen zo goed mogelijk te beschermen.

Munch schilderde The Scream, één van de beroemdste kunstwerken ter wereld, in de late herfst van 1893 en ver weg van de plek waar de schilder het iconische motief daadwerkelijk heeft bedacht: een plek op de helling van de Ekeberg die je 24/7 kunt bezoeken. Om bij Ekebergskrenten te komen, kun je vanuit de oude stad aan de oostkant van Oslo één van de paden volgen.

De Ekeberg is een populaire bestemming vanwege het modernistische restaurant, het beeldenpark en het verbluffende uitzicht. Vanaf het pad zie je Oslo en een aantal bekroonde architectonische meesterwerken zoals het Operahuis van Oslo, het nieuwe MUNCHmuseum en - in de verte - het Astrup-Fearnleymuseum voor Moderne Kunst, één van de meest toonaangevende musea voor hedendaagse kunst van het land.

Een weergaloze kunstenaar

Grünerløkka in Oslo is tegenwoordig één van de populairste wijken van de stad voor kunstenaars en ambachtslieden. Daar, aan het Olaf Ryeplein, begon Edvard Munch als arme kunstschilder aan zijn lange weg naar internationale roem.

Vandaag de dag is er bijna niemand die Munch niet kent. Vrijwel iedereen heeft wel een band met de expressionistische schilder met z'n kenmerkende stijl. Er zijn echter maar weinig mensen die weten dat Munch uit Noorwegen kwam.

'Daar kunnen verschillende redenen voor zijn. Los van het feit dat hij tijdens zijn doorbraak in Duitsland woonde, is zijn kunst ook niet-Noors in de zin dat nationaliteit vaak is gekoppeld aan thema's. De werken van Munch vertonen geen directe nationale romantiek zoals de werken van Tiedemann en Gude, andere belangrijke Noorse kunstenaars', vertelt Hans Richard Elgheim, een toonaangevende Munch-expert.

'Munch was dus anders. Hij was eerder gericht op existentiële vragen over het leven, de liefde, dood en angst. Munch was een expressionist die zijn gevoelens graag op het doek uitte. Hij verschool zich niet achter gewoontes, gebruiken of achter een bepaalde schildertechniek. Hij was een pionier die universele kunst maakte', legt Hans Richard uit.

De 'eenzame genie'

Er gaan veel mythes rond over Munch als een 'eenzame genie'. Zijn leven was turbulent en werd gekenmerkt door angst en onophoudelijke vragen. In tegenstelling tot zijn vader vond hij geen troost in een godsdienst. Schilderen bood hem echter een uitlaatklep: hij schilderde alles wat in hem opkwam.

'Er moet een eind komen aan het schilderen van breiende vrouwen en lezende mannen', zei Munch ooit. 'Ik schilder liever mensen die ademen en voelen, die lijden en liefhebben.'

Munch woonde van 1916 tot zijn dood in 1944 in Ekely, een Zwitserse villa in de wijk Skøyen (Oslo). Hij was tot zowat het eind van zijn leven heel productief. In de 28 jaar die hij in Ekely doorbracht, kwamen verschillende motieven steeds terug: het ongebruikelijke bos rondom de villa, landelijke aanblikken en portretten van vrouwen. In de tijd dat hij het huis kocht, stond er in de buurt een oude kwekerij. Die bevond zich tussen de industriegebieden van Skøyen en de agrarische landerijen in Vestre Aker. Op maar een paar kilometer van de kust en bijna op hetzelfde moment werkte zijn tijdgenoot Gustav Vigeland aan zijn wereldberoemde installatie in Frogner Park.

De studio van Munch in Ekely is nog steeds in gebruik. Ambitieuze kunstenaars uit Noorwegen en daarbuiten zetten daar graag het gedachtegoed van de beroemde schilder voort - hij is voor velen nog steeds een rolmodel. Het gehele gebouw is soms geopend voor het publiek. Vergeet dus niet de openingstijden te checken als je in de buurt bent.

Ontdek Munch in Noorwegen

Munch wordt niet voor niets een 'eeuwig actuele hedendaagse kunstenaar' genoemd. Zijn werk lijkt nog steeds actueel en blijft sterke reacties oproepen.

Ontdek de plaatsen die de kunstenaar inspireerden tijdens een wandeling in de voetsporen van Munch.