Historische geluiden, traditioneel handwerk en een eeuwenoude rendiercultuur. Maar ook een moderne, gerevitaliseerde Sami-identiteit en levendige kunst- en culturele tradities. Maak kennis met de Sami, een inheems volk in het noorden.
Ontdek de Sami-cultuur in Noorwegen
Diepgeworteld in de natuur. In oude, diepgaande tradities.
Maar ook met een levendige boodschap voor de toekomst.
De Sami-cultuur is net zo divers als de natuur waarin ze zich bevinden.
Na vele jaren van zware historische onderdrukking hebben de Sami hun erfgoed heroverd!
Deze inheemse bevolkingsgroep uit het noorden leeft van oudsher van de jacht, de visvangst en het foerageren.
Traditioneel gezien is het leven van de Sami in de kustgebieden meer gevestigd met een focus op landbouw, visserij en de jacht, terwijl de Sami in de bergachtige gebieden bekend staan om het houden van rendieren en een nomadische levensstijl die wordt bepaald door de seizoenen.
Veel Sami leven tegenwoordig nog steeds van rendierhouderij.
“We zijn vaak op pad, zodat de rendieren gras kunnen grazen op weiden tijdens de zomer en rendiermos tijdens de wintermaanden.”
Nils-Henrik Sara
Sami Siida in Alta
De Sami-cultuur krijgt ook een grotere plek in moderne kunst, handwerk en kleding, die allemaal internationaal bekend zijn geraakt.
“Sami-kunst bevat een intens niveau van realiteit en dat is wat mensen aantrekt.”
Dine Arnannguaq Fenger Lynge
Sami-kunstenaarsnetwerk, Dáiddadállu
Jonge Sami leren tegenwoordig vol trots Sami-tradities en je kunt Sami-theater zien in het prachtige Čoarvemátta in Kautokeino.
Het huisvest de Sámi middelbare school en de Rendierhouderijschool, plus het Nationale Sámi Theater, Beaivváš.
Bures boahtin Sápmái! Welkom in Sapmi!
Wie zijn de Sami?
De totale bevolking van Sami in Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland wordt geschat op ongeveer 80.000 en ongeveer de helft hiervan woont in Noorwegen. De meeste nederzettingen liggen in Noord-Noorwegen, voornamelijk in de provincie Finnmark. Er zijn echter Sami-gemeenschappen zo ver zuidelijk te vinden als Innlandet in Oost-Noorwegen en je vindt ook veel mensen met Samische voorouders in het hele land.
Veel mensen denken dat Sami-tradities alleen bestaan uit kleurrijke kleding en rendieren vangen met lasso's. Maar het Sami-erfgoed is ook zichtbaar en aanwezig in van alles, van rapmuziek en moderne architectuur tot hedendaagse kunst en hypermodern design. De moderne Sami kan een bekroonde filmmaker zijn of een rendierhouder op een sneeuwscooter. Maar misschien voelen ze allebei dezelfde diepe relatie met de natuur.
Als je Noord-Noorwegen, Trøndelag of Røros bezoekt, kun je de Sami manier van leven zelf ervaren. Luister naar verhalen in een traditionele lavvo (Samische tent), ontmoet rendieren van dichtbij of ga naar een Samische kunsttentoonstelling.
Rendierhouderij
Rendierjacht en rendierhouderij zijn altijd een centraal onderdeel geweest van de Sami-cultuur. Dit wordt voornamelijk gedaan in Noord-Noorwegen, Trøndelag en enkele andere gebieden. Vandaag de dag zijn er ongeveer 3.000 mensen betrokken bij de Samische rendierhouderij, waarvan 2.200 alleen al in Finnmark. Ze houden ongeveer 213.000 tamme rendieren.
Rendierhouders leven van de verkoop van rendierproducten. Het vlees wordt in heel Noorwegen verkocht en ook geëxporteerd, en van de huiden worden wanten, schoenen en andere leren producten gemaakt. Bijna elk deel van het rendier wordt gebruikt en zelfs de hoorns worden omgetoverd tot allerlei spullen, van nuttig gereedschap tot prachtige kunst.
Het is dan ook geen verrassing dat rendier een belangrijke plaats inneemt in de Sami-keuken. Geen bezoek aan Finnmark of Røros is compleet zonder rendiervlees te proeven, wat daar een regionale specialiteit is. Rendier wordt op veel manieren geserveerd, maar het bekendste gerecht is bidus, een stoofpot met wortels, aardappelen en langzaam gegaard rendiervlees.
De Sami spreken verschillende talen.
Van de tien verschillende Sami-talen ter wereld zijn er zes te vinden in Noorwegen. De drie talen die actief worden gebruikt, zijn Noord-Sami, Lule-Sami en Zuid-Sami. Pite-Sami, Ume-Sami en Skolt-Sami ervaren momenteel een heropleving in Noorwegen. Geen van de talen lijkt op elkaar en ze zijn ook niet verwant aan de Noorse taal – of welke andere Scandinavische taal dan ook.
Gedurende grote periodes van de 20e eeuw was het de Sami in Noorwegen verboden om hun eigen taal te spreken en moesten ze Noors leren onder een streng assimilatiebeleid. Als gevolg hiervan spreekt iets minder dan de helft van de Sami in Noorwegen vandaag de dag een Sami-taal. Hiervoor ontving het Sami-volk in 1999 een officiële verontschuldiging van de Noorse regering.
De renaissance van joik
Joik - de volksmuziek van de Sami - is een van de oudste zangtradities van Europa. Het heeft bijzondere vocale kenmerken en wordt opgedragen als een eerbetoon aan een persoon, een dier of een plaats.
Het overleven van joik door de eeuwen heen, ondanks acculturatie en assimilatiedruk van de Noorse overheid, is op zichzelf al een opmerkelijk fenomeen. Joik werd veroordeeld als zondig en in de jaren '50 werd het verboden om joik te gebruiken op scholen in Sami-gebieden. Gelukkig is daar verandering in gekomen. Veel jonge artiesten gebruiken joik als een onderdeel in de hedendaagse muziek en het wordt steeds populairder om joik te combineren met verschillende andere stijlen zoals jazz, metal en rock.
Tot de Noorse artiesten die bekend staan om hun interpretaties van joik behoren Mari Boine, Ann-Mari Andersen, Frode Fjellheim, Ella Marie Hætta Isaksen, Elle Márjá Eira, Marja Mortensson en Isák.
Geïnspireerd door Sami-cultuur
Veel moderne architectuur is geïnspireerd op de Sami-cultuur en -tradities.
In 1989 werd het Sami-parlement geopend na talrijke protesten in de jaren ‘70 en ‘80 tegen de bouw van een waterkrachtcentrale in de rivier de Altaelva in Noord-Noorwegen, bekend als de ”Alta-controverse”.
Sindsdien is het voor de Noorse Sami mogelijk om vertegenwoordigers te kiezen voor een parlement dat zich uitsluitend richt op Sami-kwesties.
Dit bijzondere staaltje architectuur in Karasjok in Finnmark (bekend als de Sami-hoofdstad) heeft de vorm van een lavvo - een Sami-tent - die altijd al een symbool is geweest van hun nomadencultuur.
Bezoekers kunnen deelnemen aan rondleidingen door het parlementsgebouw in het Sami, Noors en Engels.
Ontdek Čoarvemátta in het naburige Kautokeino, ontworpen door het gerenommeerde Noorse architectenbureau Snøhetta in samenwerking met 70°N arkitektur en de kunstenaar Joar Nango.
Hier vind je het Nationale Sámi Theater, Beaivváš, en de Sámi middelbare school en Rendierhouderijschool.
De naam Čoarvemátta komt van de Sámi-woorden voor hoorn en wortel. Het binnenste gewricht van een rendierhoorn is de inspiratie voor de vorm van het gebouw, terwijl de buitenkant op een lavvo lijkt.
Sami-zilver
Historisch gezien verwierven de Sami zilver door handel tussen de noordelijke landen, en veel van de zilveren ontwerpen die vandaag de dag worden gebruikt stammen uit de middeleeuwen.
Men gelooft dat zilver en andere soorten metaal je kunnen beschermen tegen het kwaad en geluk kunnen brengen. Sami-baby's krijgen zilveren amuletten om hen te beschermen.
Met de tijd werd zilver ook gebruikt als ceremonieel symbool en huwelijksgeschenk. Veel zilveren objecten zijn goed onderhouden en worden al generaties lang doorgegeven.
Tegenwoordig komt het vaak voor dat Sami zilveren accessoires met traditionele ontwerpen dragen en de gákti (traditionele Sami-kleding) is meestal versierd met grote zilveren broches, sluitingen en riemknopen.
Bezoek het prachtige Juhls Silver Gallery in Kautokeino om gedetailleerde designs van dichtbij te bekijken.
Prachtige kleding
De traditionele kleding “gákti”, of kofte in het Noors, is een andere voortlevende traditie. Tegenwoordig wordt het vooral gedragen bij speciale gelegenheden, zoals bruiloften, vormsels en andere culturele evenementen. De kleuren, patronen en versieringen op de gákti kunnen iemands voorouderlijke afkomst en burgerlijke staat aanduiden.
“Maar sommige Sami ontwerpen hun eigen variaties van kleding geïnspireerd op de gákti. Ze combineren de traditionele elementen met hun eigen verbeelding”, vertelt Ann-Kristine Bongo van Sami Siida in Alta.
De traditionele Sami-kleuren zijn rood, blauw, groen en geel.
Duodji – Sami-handwerk
Duodji kunnen gereedschap, kleding en accessoires zijn die zowel functioneel als nuttig zijn met toevoeging van kunstzinnige elementen. Hoewel er kleine veranderingen zijn in de traditionele duodji, zijn veel tradities van vakmanschap - zoals parelborduurwerk, het weven van schoenveters, houtsnijwerk en het maken van messen - goed bewaard gebleven. Vandaag de dag worden traditionele duodji beschouwd als waardevolle kunstwerken door verzamelaars van over de hele wereld.
Om meer te weten te komen over wat er tegenwoordig leeft in de Sami-kunstwereld, is het Sami centrum voor hedendaagse kunst in Karasjok zeker een bezoek waard. De galerie wil een plek zijn voor tentoonstellingen van hedendaagse Sami-kunst, variërend van nieuwe uitdrukkingen tot traditionele duodji.
Vind Sami-ervaringen
Ontmoet het Sami-volk
Bekijk hoe de Italiaanse fotografe Maria Di Stefano de Sami-cultuur verkent met haar camera en oprechte nieuwsgierigheid.
De Sami-cultuur door de lens van Maria
Leer meer over joik met Elle Maija
Ontmoet rendierhouder Aslak
Sami-design met duodjar Ann-Sofie
Architectuur geïnspireerd door de Sami
Bezoek het hart van de Sami
Profiteer van deze topaanbiedingen
Neem een kijkje bij onze sponsors die er alles aan doen om je een goede reis te bezorgen.
50 Degrees North NordicKies uit onvergetelijke individuele reizen op maat en kleine, exclusieve groepsreizen door Noorwegen.
Brim ExplorerStille fjordentochten op bekroonde elektrische catamarans in Oslo, Tromsø, Lofoten en Spitsbergen.
Auto EuropeAltijd een fijne huurauto-ervaring. Zoek en vergelijk huurprijzen. Annuleren kan gratis tot 24 uur voor het ophaalmoment.
De HistoriskeBreng een onvergetelijk verblijf door in een van de unieke, authentieke historische hotels van Noorwegen. Geniet van eersteklas culinaire ervaringen en een ruim aanbod aan activiteiten.
Classic Norway HotelsWanneer het hotel de bestemming is. Boek een nacht om niet te vergeten in een van de meest unieke en opvallende hotels van Noorwegen.
Campiode grootste camping boekingssite van Noorwegen. Vind de beste kampeerplekken en camperplaatsen in heel Noorwegen.
Discover NorwayKies uit onvergetelijke individuele reizen op maat en kleine, exclusieve groepsreizen door Noorwegen.
Rent-A-Wreck of Scandinavia ASHet slimme en betaalbare alternatief voor huurauto's.
NOR-WAY BussekspressGeniet van pittoresk uitzicht tijdens een comfortabel busreis naar de fjorden en tussen de steden in onze snelbussen.
Norrøna AdventureKies voor expedities en avontuurlijke vakanties met Norrøna Adventure. Wandel-, ski- en fietsreizen.
Vy expressOntdek Noorwegen met comfortabele snelbussen die u vervoeren tussen de grote steden, bergen en fjorden.
NorgesbookingBoek uw perfecte verblijf in de fjorden, bergen en valleien van Noorwegen.
Thon Hotels ASHeerlijk ontbijt inbegrepen! Ervaar waar comfort en betaalbare tarieven bij onze 80 hotels in Noorwegen.
My Nordic TravelKies uit doe-het-zelf-routes en pakketvakanties naar de allerbeste bestemmingen in Noorwegen.
Scandic HotelsErvaar de Noorse gastvrijheid op zijn best in meer dan 90 hotels verspreid over Noorwegen. Speciale aanbiedingen beschikbaar.
StrömmaSightseeing per bus en boot op verschillende toeristische locaties en steden in Noorwegen.
SJ NordSJ NORD - het avontuur begint in de trein
Go FjordsBoek fantastische tours en ervaringen! We bieden tours in Oslo, Bergen, Stavanger, Lofoten, de Noordkaap en op nog veel meer plekken.
Radisson HotelsVoordelige aanbiedingen en comfortabele verblijven in de grote steden, luchthavens en skigebieden van Noorwegen.
CityboxModerne en betaalbare hotels op centrale locaties in Oslo, Bergen en Kristiansand.
StrawberryHotels met een unieke insteek! Profiteer van weekenddeals bij meer dan 100 hotels in Noorwegen.
Fjord ToursHet thuis van ‘Norway in a Nutshell’, de populairste tour van Noorwegen. Fjorden, bergen en adembenemende bestemmingen — allemaal in één reis!
Authentic ScandinaviaReizen samengesteld door locals. Onze op maat gemaakte tours passen bij elk type reiziger en budget.
Arctic Campers ASBent u benieuwd naar het leven in een camper? Verken Noorwegen in comfort en stijl met onze slimme en knusse campers.
CampcationBoek een campingverblijf op prachtige en unieke locaties in heel Noorwegen met Campcation.
Up NorwayLuxe op maat, mogelijk gemaakt door plaatselijke experts. Wij combineren uw wensen met onze kennis en zorgen voor een onvergetelijke reis.
HurtigrutenErvaar de mooiste zeereis ter wereld op een onvergetelijke cruise langs de prachtige Noorse kust.
Vy TrainDoorkruis het landschap op een trein tussen Oslo en Bergen op de Bergen-spoorweg en verken Oslo en omgeving.
Norwegian HolidaysVoordelige pakketreizen met Norwegian. Boek uw vlucht, hotel en huurauto allemaal op één plek.
NorwegianNorwegian biedt goedkope vluchten in Noorwegen en directe vluchten vanaf meer dan 70 Europese luchthavens. Boek vluchten naar je bestemmingen via onze kalender met betaalbare tarieven.
Fjord Travel NorwaySlaap in een ijshotel, achtervolg het noorderlicht en ontdek de magische fjorden. Boek nu uw tour!
Booknordics.comUnieke pakketreizen, avontuurlijke hotels, tours en activiteiten.
CampanyonUniek kamperen in de natuur. Boek een verblijf in een boomhut of glamping-tent of reserveer een staplaats voor uw camper.
Benzini CampersHet avontuur van je leven begint hier. Boek nu een camper bij Benzini Campers.