Houten stadjes

Het is een prachtige, zomerse ochtend in Risør. Dat is een zeer typische beschrijving van de Noorse zomer in een van de vele pittoreske houten stadjes in Zuid-Noorwegen.

We wandelen door de charmante, smalle straatjes, omringd door witgeschilderde, houten huizen en kleine hekjes bedekt met bloeiende bloemen, terwijl we af en toe een glimp van de zee opvangen.

Bloemenwinkels, bijzondere boetiekjes en restaurants liggen naast elkaar. Het is bijna alsof je uit een tijdmachine stapt. Zelfs de mensen lijken zo rustig als de zeebries. Het enige geluid komt van zeemeeuwen en een klein bootje dat voorbij komt dobberen.

We nemen een pauze bij de plaatselijke bakker voor een kopje koffie en een ijsje in de zon, terwijl we mensen kijken.

Dit ontspannen tempo is precies hoe het voelt om vakantie te vieren in de kleine steden en dorpen van Zuid-Noorwegen. Ze lijken erg op elkaar, maar hebben elk hun eigen charme, hoogtepunten en geschiedenis.

Het kunstcentrum Kunstsilo in Kristiansand. Foto: Fredrik Ahlsen/Visitnorway.com

Een verborgen pareltje

Zuid-Noorwegen staat bekend als een van de beste bestemmingen voor het hele gezin, met veel populaire attracties, zoals de dierentuin en pretpark in Kristiansand. Maar dit deel van het land is ook een perfecte ontsnapping voor volwassenen en een pareltje voor ervaren reizigers die van cultuur en lekker eten houden.

Naast het rustige, gezellige stadjes zelf, zijn de attracties onder andere het spectaculaire nieuwe kunstcentrum Kunstsilo en Kilden centrum voor podiumkunsten in Kristiansand. Je bent ook vlakbij een diner van wereldklasse onder water in het spectaculaire restaurant Under.

De steden bieden lokale kunst, cultuur, unieke winkels, rustieke luxe en de charme van een archipel. In de zomer zijn de prachtige zwemplekken en de vele restaurants aan het water, perfect om te genieten van zeevruchten met uitzicht op de jachthaven.

Maar hoe hebben deze steden hun karakteristieke uitstraling gekregen? Laten we even terug in de tijd gaan.

Kies direct een stad of scrol naar onder voor meer inspiratie!

(PS: we laten je ook nog twee bonusuitjes zien: idylle op de eilandengroep in Lyngør en landelijke luxe in Boen Gård) ✨

De ultieme route

Houten stadjes van Kragerø tot Kristiansand

Hoewel de steden een vergelijkbare uitstraling hebben, zijn ze allemaal uniek op hun eigen manier. Als je een paar dagen de tijd hebt, raden we je aan er een paar te verkennen. Ze zijn goed begaanbaar en de stadscentra zijn klein en gezellig.

Loop met ons mee door de kleine, witgeschilderde stadjes langs de Zuid-Noorse kust!

"Het kroonjuweel van de kustplaatsen”

Hoewel Kragerø net buiten de provincie Agder ligt, en dus eigenlijk niet binnen Sørlandet ligt, wordt het toch beschouwd als een “houten stadje van Zuid-Noorwegen”, en het is de eerste stad op onze lijst.

De stad dankt zijn bijnaam “Het kroonjuweel van de kustplaatsen” aan de iconische Noorse schilder Edvard Munch. Hij verzon de naam toen hij van 1909 tot 1915 in Skrubben te Kragerø woonde, gedurende een van zijn meest creatieve periodes in zijn leven.

Kragerø staat nog steeds bekend om zijn vele charmante kunstgalerieën en unieke winkeltjes. Koop een ijsje bij de jachthaven en wandel door de smalle straatjes die door het hart van de stad slingeren. Er gaat dagelijks een veerboot naar het eiland Jomfruland, waar je een nationaal park, een zomercafé, een galerie en een vuurtoren kunt bezoeken. Perfect voor een dagje uit!

"De Boekenstad”

Tvedestrand ligt op slechts 30 minuten rijden ten zuiden van Risør. Een lange en smalle hoofdstraat slingert van de top van de heuvel naar de kust, waar je gezellige restaurants en een historisch hotel vindt. Tvedestrand (de naam betekent 'strand dat hoort bij de Tveite-boerderij') was oorspronkelijk slechts een klein strandgebied. Maar de handel groeide vanaf 1750, toen de ijzerfabriek Næs het gebied begon te gebruiken als een haven.

Als je een boekenwurm bent, moet je zeker een bezoek brengen aan Tvedestrand. In 2003 werd de stad een van 's werelds boekensteden en het is nu al de grootste in Scandinavië. De stad heeft een aantal van de belangrijkste antiekwinkels van Noorwegen en verschillende boekwinkels, evenals een bibliotheek en uitgeverij. Er worden het hele jaar door ook allerlei literaire evenementen georganiseerd.

Naast de klassieke straten met houten huizen en de gezellige sfeer bij de archipel, vind je in Tvedestrand ook het smalste huis van Noorwegen, Strykejernet (dat ook ingangen vanaf de straat heeft op drie verdiepingen), het grootste openluchtwaterpark van Noorwegen in Tjenna en verschillende galerieën en musea.

Als je met de auto reist, raden we je aan iets verder buiten de stad te rijden en op een van de “zwemveerboten” te stappen die je naar prachtige stranden op de nabijgelegen eilanden brengen.

“De stad met twee vuurtorens”

Arendal was de belangrijkste zeevarende stad in Noorwegen van de 17e tot 19e eeuw, met een zeer goede ligging aan de zeestraat Skagerrak. Zoals de bijnaam al aangeeft, werden hier in 1844 twee vuurtorens naast elkaar gebouwd om zeevaarders te helpen navigeren. Het blijft een van de grootste steden in de omgeving.

“De stad wordt ook wel het 'Venetië van het Noorden' genoemd, omdat het is gebouwd op zeven eilandjes en riffen. Er waren ooit overal lange kanalen en havens en het gebied rond Tyholmen was vroeger een klein eilandje met een brug. In dit gebied staan nu de oudste houten huizen, omdat het door de jaren heen de ergste stadsbranden heeft overleefd dankzij de ligging op het eilandje,” vertelt Christina Sæthre, toerismeadviseur bij het Arendal toeristenbureau.

Na de laatste brand mochten er alleen nog bakstenen huizen worden gebouwd in het stadscentrum. De populariteit van bakstenen constructies was ook het gevolg van inspiratie van handelaren die in het buitenland waren geweest. Maar sommige bewoners wilden nog steeds de oude houten materialen gebruiken.

“Toen het oude stadhuis in Tyholmen werd gebouwd, wilde de architect oorspronkelijk baksteen gebruiken, maar de rijke man die het bouwde zei: “Nee, ik heb veel houtmateriaal, dus ik wil het van hout laten maken”. Na drie conceptversies van het plan gingen ze uiteindelijk akkoord en werden de muren gebouwd van hout, maar aan de binnenkant geschilderd zodat ze eruitzagen als marmer. Deze techniek werd later vaker toegepast in huizen en dit is te zien tijdens de stadsrondleidingen die in de zomer worden aangeboden,” voegt Sæthre toe.

“De stad van dichters”

Iets zuidelijker ligt Grimstad. Het is niet alleen een charmant witgeschilderd houten stadje met smalle straatjes en pittoreske steegjes, maar het staat ook bekend als “de stad van de dichters”. Twee van de beroemdste Noorse auteurs uit de 19e eeuw, Henrik Ibsen en Knut Hamsun, hebben hier gewoond en sporen achtergelaten in zowel de stad als hun oeuvres. Het Ibsen Museum in Grimstad is het oudste museum van zijn soort in Noorwegen.

Je kunt ook in de bandensporen treden van de beste wielrenners van Noorwegen (en Grimstad) vroeger, Thor Hushovd en Dag Otto Lauritzen, en genieten van een fietstocht langs de kust of op een van de vele kleine weggetjes die door de prachtige gebieden rond de stad kronkelen. Neem een handdoek mee en ga zwemmen aan het strand of ga met de veerboot naar het nationaal park Raet. Als je van lokaal eten houdt, moet je zeker een bezoek brengen aan het Hesnes Tuincentrum en Café, gelegen op slechts 10 minuten rijden van de stad. Hier kun je allerlei prachtige bloemen en planten, kruiden en groenten kopen, maar ook heerlijk lokaal eten.

In de voetgangersstraten vind je verschillende kleine, onafhankelijke winkels en een ruim aanbod aan cafés en restaurants. Als je van muziek en cultuur houdt, vergeet dan niet te kijken wat er te doen is in Grimstad tijdens je bezoek, want er vinden vaak festivals of concerten plaats.

Lillesand is de volgende halte op onze reis vol houten huizen door het zuiden. Net als de andere steden die we bezochten, biedt het ook karakteristieke witte huizen en charmante, smalle steegjes. In tegenstelling tot veel van de andere steden heeft Lillesand echter nooit te lijden gehad van een grote brand, waardoor de meeste huizen uit de 18e eeuw intact zijn gebleven.

Een must-see is het historische ‘Lillesand Hotel Norge’, waar de Noorse Nobelprijswinnaar Knut Hamsun in de jaren 1930 vaak kwam.

Op korte loopafstand van het hotel ligt de haven van Lillesand, met verschillende restaurants en een prachtig uitzicht. Wandel rond en bezoek kunstgalerieën, unieke winkeltjes en musea.

De eilandengroep Blindleia, met havens als Gamle Hellesund en Brekkestø, is perfect voor een dagje aan zee. Ga zeilen, maak een boottocht of geniet van een verfrissende duik in het water. De kleine veerboot Badebåden ('de zwemboot') brengt je van Lillesand naar de mooiste zwemplekjes op de eilanden. Je kunt ook een kajaktocht met gids boeken of kleine roeibootjes huren bij Verven Kystkultursenter. Voor gezinnen met kinderen, ligt het dierentuin en pretpark Kristiansand op slechts 20 minuten rijden en biedt plezier voor het hele gezin.

Nu is het tijd voor de ‘last but not least’ van onze reis: Kristiansand. De stad werd gesticht in 1641 door een decreet van Christiaan IV en ontworpen als een renaissancestad met een rasterpatroon (Kvadraturen genaamd) dat nog steeds bestaat en de stad een unieke en georganiseerde charme heeft gegeven. Het decreet dwong het bisdom Stavanger en de kooplieden uit Arendal te verhuizen naar de nieuwe stad, die gestaag bleef groeien tot het stedelijke centrum dat het vandaag de dag is.

“Tegenwoordig is Kristiansand de 5e grootste stad van Noorwegen, met een goede mix van alles, zowel cultureel als zakelijk. De stad heeft zich ook in formaat uitgebreid, dus er zijn nu grotere afstanden, en het ligt als een hoefijzer rond de fjord,” zegt Iver Holter-Andersen, Verkoop- en Marketingagent bij Adventure Guide Southern Norway.

Holter-Andersen werkt als toeristengids in Kristiansand en is zeer goed op de hoogte van de geschiedenis van de stad.

“Een grote brand in 1892 verwoestte ongeveer een derde van de houten huizen in de stad en het getroffen gebied werd herbouwd met bakstenen. Je kunt nog steeds de overblijfselen van de oude stad, Posebyen, bezoeken met dezelfde soort lage, witgeschilderde houten huizen, maar in een meer gestructureerde vorm. In dit gebied vind je ook het juweeltje Posebyhaven. Het is een oase van een binnenplaats met een gezellige zuurdesembakkerij, verschillende pop-up cafés en een bar waar in de zomer intieme concerten worden gehouden,” vertelt hij.

We weten dat het moeilijk is om genoeg te krijgen van de schattige en knusse houten stadjes. Maar maak je geen zorgen, want je kunt er nog veel meer bezoeken! Als je vanuit Kristiansand in westelijke richting naar Stavanger rijdt, kom je er nog drie tegen.

Lees meer over Flekkefjord, Sogndalstrand en Egersund en kijk of je ruimte voor ze hebt in je vakantieplannen!

Zoals gezegd moet je ook de tijd nemen om het prachtige Kragerø te verkennen, dat net ten noorden van Risør ligt (ongeveer 20 minuten dichter bij Oslo).