Een voorproefje van de Gudbrandsdalen-vallei

Een culinaire reis door Oost-Noorwegen

De culinaire cultuur in de Gudbrandsdalen-vallei heeft zijn wortels in traditionele Noorse landbouw en zomerse bergboerderijen, plus robuuste zelfvoorziening en eeuwenoude conserveringsmethoden.

De beroemdste kaas van Noorwegen, de zoete bruine Gudbrandsdalsost, werd in deze vallei gecreëerd en is een van de vele unieke lokale producten die niet mogen ontbreken tijdens je bezoek.

En bijzondere berggerechten, rechtstreeks van de natuur op je bord, zijn zowel lekker al authentiek.

Hier zijn een aantal uitstekende tips over welke plekken je niet mag missen en wat je allemaal kunt proeven in het gebied.

Historische bergboerderijen die traditionele kazen produceren en maaltijden met ingrediënten uit lokale velden en bergen zijn slechts enkele hoogtepunten om te verkennen tijdens een culinaire tour door Gudbrandsdalen. Als je daar inspirerende gastheren en -vrouwen met een regeneratieve benadering voor toerisme bij optelt, heb je een bijzondere ervaring!

Welkom in de Gudbrandsdalen-vallei!

De Gudbrandsdalen-vallei ligt in Oost-Noorwegen. Je kunt er maar liefst zes nationale parken in de omliggende bergen bezoeken, waaronder Jotunheimen, Dovrefjell en Rondane.

De Olympische stad Lillehammer vormt in het zuiden de toegangspoort tot de vallei. Vanaf Lillehammer strekt de vallei zich 230 kilometer noordwaarts uit naar Lesja en de Romsdalen-vallei, plus de aangrenzende valleien Gausdal, Heidal, Ottadalen en Espedalen.

Het gebied staat bekend om zijn cultuurlandschap. Historische boerderijen en berglodges die authentieke lokale berggerechten serveren, zijn te vinden in zowel de groene valleien als in de hoge bergen. Bovendien is de vallei een perfecte plek om Noorse berggerechten te proeven, gebaseerd op lokale tradities en pure, wilde smaken.

Lees alle hoogtepunten of ga direct naar:

Traditionele bruine kaas

Tijdens je bezoek aan de Gudbrandsdalen-vallei moet je simpelweg brunost proberen, de beroemde bruine kaas. Dit is een zoete, karamelachtige kaas gemaakt van geiten- en koemelk. De smaak is simpelweg anders dan elke andere kaas. Het is lekker op zichzelf, maar nog beter boven op een versgebakken Noorse wafel, Dit wordt in veel cafés geserveerd als een perfecte snack.

Verschillende lokale recepten voor bruine kaas zorgen voor unieke smaken. De Gudbrandsdalen-vallei staat vooral bekend om zijn Gudbrandsdalsost en Heidalsost.

Gudbrandsdalsost

Volgens de legende ontstond Gudbrandsdalsost voor het eerst op de zomerse bergboerderij Solbråsetra in Gålå in 1863, gemaakt door een jong melkmeisje genaamd Anne Hov. Zij zou de eerste zijn die room en geitenmelk aan weikaas toevoegde, wat later Gudbrandsdalsost zou heten, een van de beroemdste bruine kazen van Noorwegen.

Solbråsetra is nog steeds een werkende zomerboerderij. In de zomer kun je deze historische plek bezoeken, de melkmeisjes ontmoeten en natuurlijk de beroemde kaas proeven.

Je kunt ook een rondleiding krijgen door de kaasfabriek Heidal Ysteri, gelegen in het noorden van de vallei. Proef zelfgemaakte prim, een bruine smeerbare kaas, gebakjes en nog veel meer in de bakkerij!

Als je kaas uit de vallei en andere lokale producten wilt proeven, stop dan zeker bij een van de lokale supermarkten.

Kaasliefhebbers moeten ook zeker Avdemsbue bezoeken, een winkel uit 1878 die ligt in het bergdorp Lesja.

Naast veel verschillende lokale producten op voorraad, verkoopt Avdemsbue ook producten gemaakt door lokale kaasmaker Avdem Gardsysteri.

Proef pultost, een scherpe en rijke kaas met lange tradities in Gudbrandsdalen die teruggaan tot in de Vikingtijd.

Wat dacht je van een versgebakken wafel? Geniet ervan in een kaasvormig cafégebouw!

Annis Pølsemakeri

Sommige plekken zijn onmisbaar voor foodies. Annis Pølsemakeri in Ringebu is daar eentje van.

"Lam is absoluut een van de hoogtepunten van dit gebied voor mij. Ze lopen vrij rond in de bergen en groeien met de natuur mee. Beter wordt het niet, tocht?" vertelt Anni Kirstine Byskov, eigenaar van Annis Pølsemakeri.

Anni komt oorspronkelijk uit Denemarken, maar verhuisde in 1985 naar Noorwegen. Ze kocht de traditionele worstfabriek in Ringebu in 2000 en het was gelijk een succes. Haar worstproducten hebben verschillende prestigieuze prijzen gewonnen en Annis ham, gemaakt volgens lokale voedseltradities, is ook geprezen en gekozen als 'favoriet onder Noorse consumenten en Noorse chefs'.

"Ik denk dat een deel van ons succes te danken is aan het gebruik van hoogwaardige ingrediënten en het simpel houden van onze recepten. Onze klanten weten wat ze krijgen als ze onze producten kopen," vertelt Anni.

Haar slagerij verkoopt veel verschillende soorten vlees en stukken, allemaal afhankelijk van het seizoen. Heerlijke specerijen van andere lokale producenten worden ook verkocht. Vul je winkelwagen met lamsworst met knoflook en peterselie, de blauwe kaas Kraftkar uit Tingvoll, appelsap van de Hovelsrud-boerderij en nog veel meer! Kom langs om het rijke assortiment te bekijken.

Direct naast de worstfabriek ligt het restaurant van de eigenaar, genaamd Annis Spisested. Hier kun je genieten van zelfgemaakte, smakelijke gerechten.

Boerderijgerechten

Landbouw is duidelijk aanwezig in de vallei en je vindt er alles, van historische boerderijen tot zomerweideboerderijen en kleine boerderijen verspreid over de velden en berglandschappen.

Je kunt op verschillende boerderijen overnachten, maar een van de meest bijzondere is Sygard Grytting, een van de oudste houten hotels van Noorwegen.

Het hotel is gelegen tussen Ringebu en Vinstra in de gemeente Sør-Fron en verwelkomt al 700 jaar reizigers en biedt accommodatie in zijn statige, unieke kamers.

Proef traditioneel, authentiek eten

De velden en bijgebouwen van het hotel worden nog steeds gebruikt voor actieve landbouw met schapen en granen. De meeste ingrediënten die in het hotelrestaurant worden gebruikt, komen van de boerderij zelf of uit de nabije omgeving.

De gastvrouw van Sygard Grytting, Hilde, heeft een passie voor traditionele gerechten, iets wat zichtbaar is op de geserveerde borden. Geniet van lam, eland en rendier, vis uit de bergmeren en fruit en bessen uit de eigen tuin van de boerderij.

De eetzaal heet Spisestugu. Vergeet niet om vooraf te reserveren!

Proef boerderijproducten

Op een klein stukje rijden van de E6-snelweg, centraal gelegen tussen de steden rond het Mjøsa-meer in het zuiden van de vallei, ligt Biri Landhandel. Dit is een geweldige plek om producten van lokale boerderijen te proeven.

De plattelandswinkel verkoopt lokale producten zoals appelsap, vlees van hert, lam en schaap, biologische zuivelproducten en meer, en wordt gerund door lokale boerderijen die zijn samengekomen om te pronken met het heerlijke eten en drinken uit het gebied.

Harpefoss hotel- en plattelandswinkel in Sør-Fron, op slechts twee minuten van de E6, mag je ook niet missen. De plek werd gebouwd tijdens de aanleg van de Dovre-spoorlijn in 1896 en is nu een historisch juweeltje.

De oude plattelandswinkel is in de zomer een gezellig café met zoete lekkernijen voor bezoekers. Je kunt de winkel bezoeken van half juni tot eind augustus.

Handige tip: Direct achter het hotel heb je prachtig zicht op de Harpefossjuvet-waterval!

Boerderijverblijven voor gezinnen

Je vindt ook boerderijverblijven in het gebied die perfect zijn voor gezinnen die met kinderen reizen.

Eén daarvan is Paulsrud, een charmante melkveehouderij ten noordwesten van Lillehammer in het zuiden van de vallei. Je kunt een verblijf boeken in de rustieke hutten op de boerderij. Kinderen vinden het geweldig om de katten, schapen, kippen, koeien en kalveren te ontmoeten. In de zomer kun je ook overnachten op hun zomerboerderij in de bergen.

Meer boerderijervaringen in Gudbrandsdalen

Het zijn niet alleen de groene valleien die geweldige smaken bieden in Gudbrandsdalen: dit is ook de perfecte plek om een voorproefje van Noorse berggerechten te krijgen.

Als je op zoek bent naar unieke bergsmaken op je bord, waar een geweldige maaltijd uit meer bestaat dan alleen uitstekend eten, kun je terecht in het bergdorp Skåbu en Skåbu Fjellhotell.

Skåbu Fjellhotell was oorspronkelijk een landbouwcoöperatie die sindsdien is getransformeerd tot een gloednieuw boetiekhotel door de familie Haug.

Het hotel heeft prijzen ontvangen voor zijn duurzaamheidsinspanningen en toewijding aan regeneratief toerisme, en is ook lid van Regenerative Travel: een verzameling van onafhankelijke hotels met als missie reizigers te verbinden met milieu- en sociaal impactvolle ervaringen wereldwijd.

De regeneratieve aanpak van Skåbu Fjellhotel

Het hotel werkt op de volgende manieren aan een regeneratieve benadering:

Geen voedselverspilling: Het vermijden van voedselverspilling draagt niet alleen bij aan milieubehoud, maar versterkt ook de reputatie van het hotel onder milieubewuste reizigers.

Verantwoord dineren: Het hele dier wordt benut en lokale ingrediënten van eigen boerderijdieren worden verwerkt, waaronder varkens en schapen. Ook forel, hert, eland en rendier worden ingekocht bij lokale vissers en jagers.

Steun voor de gemeenschap: Het hotel betrekt de lokale gemeenschap graag bij planning en besluitvorming over het beheer en de ontwikkeling van toerisme in Skåbu. Hieronder valt ook respect voor en het stimuleren van het historisch erfgoed, authentieke cultuur, tradities en lokale gebruiken van het gebied.

Circulaire economie: Het hotel wil bijdragen aan de ontwikkeling van Skåbu en een positief domino-effect creëren in de gemeenschap.

Het Foodlab: Het hotel heeft een lab opgezet met een focus op eeuwenoude conserveringstechnieken, culinaire tradities, zelfvoorziening en wildplukken, plus meer kennis over ingrediënten.

Bron: Regenerative Travel

De smaak van de bergen

"We proberen nooit ingrediënten te gebruiken die niet uit dit gebied komen," vertelt Lukasz B. Socha, chef-kok van het hotelrestaurant Skadir.

Het hotel is er trots op de essentie van zijn ligging te omarmen door eigen ingrediënten te gebruiken, waaronder schapen en varkens van de eigen boerderij, en vis en wild uit de omliggende bergen.

In het restaurant worden maaltijden geserveerd die de traditionele Noorse keuken vieren met een moderne twist, van een menu dat van dag tot dag varieert.

"We gebruiken veel eland en wild uit de bergen. Als we vlees krijgen in de herfst, wanneer het jachtseizoen gaande is, moeten we nadenken over hoe we dit het hele jaar door kunnen gebruiken," vertelt chef Socha.

De chef-kok raadt aan om eland uit het gebied te proberen, als je het nog nooit hebt geproefd.

"Je proeft echt het bos. Het is vergelijkbaar met rundvlees, maar met een sterkere smaak," legt hij uit.

Je kunt Skåbu Høyfjellshotell bezoeken voor een maaltijd, maar het is een aanrader om er ook te overnachten. Als je op zaterdag aankomt, kun je genieten van het 5-gangen degustatiemenu van de chef. Van woensdag tot vrijdag serveert het restaurant een 3-gangenmenu.

Vind accommodaties

Historische hotels, berghotels en meer.

Heerlijke restaurants

Bezoek een restaurant met een focus op lokale ingrediënten.

Zomerboerderijen in de bergen

Zomerlandbouw in de bergen, het in de zomer verplaatsen van vee zoals schapen en runderen naar de hoge bergen om daar te grazen, blijft sterk aanwezig in sommige delen van het land.

Veel zomerweiden of zomerboerderijen bieden overnachtingen voor bezoekers, en producten van de boerderij en berg staan vaak op het menu.

Sommige zomerboerderijen hebben zelfs hun eigen boerderijcafé waar je een pauze kunt nemen tijdens het verkennen van de berg en kunt genieten van traditionele maaltijden en snacks.

Moet je proeven: Zure roompap

Zure roompap, rømmegrøt, bestaat al honderden jaren in Noorwegen en is een gerecht dat vaak wordt geserveerd op weideboerderijen en in boerderijcafés. Het belangrijkste ingrediënt in de pap is, zoals de naam suggereert, verse zure room uit de omgeving. Het wordt vaak samen met gedroogd vlees geserveerd.

Eén van de plekken waar je een kom zure roompap kunt krijgen is op de zomerboerderij Lykkjesetra, de zomerboerderij van Venabu Fjellhotell, gelegen in Ringebu.

Het melkmeisje op de boerderij vertelt je graag over de rijke culturele geschiedenis.