BELANGRIJKE INFORMATIE over het coronavirus en de situatie in Noorwegen
Dynamic Variation:
Offers
x

There was not an exact match for the language you toggled to. You have been redirected to the nearest matching page within this section.

Choose Language
Toggling to another language will take you to the matching page or nearest matching page within that selection.
Search & Book Sponsored Links
Search
or search all of Norway

NOORSE BRUINE KAAS

Smaakvol culinair erfgoed

Norwegian brown cheese .
Photo: Runar Andersen
Norwegian brown cheese .
Photo: Runar Andersen

Zacht, zoet en scherp - en dat allemaal tegelijk.

Norwegian brown cheese .
Photo: Runar Andersen
Norwegian brown cheese .
Photo: Runar Andersen

Noorse bruine kaas is er in veel verschillende smaken, en elke variant heeft een vleugje lokale traditie waardoor de kaas per regio anders smaakt.

Deze kaas mag je echt niet overslaan als je in Noorwegen bent.

Brown cheese from Heidal Ysteri .
Photo: Heidal Ysteri
Brown cheese from Heidal Ysteri .
Photo: Heidal Ysteri

Al eeuwenlang wordt Noorse bruine kaas, of 'brunost' zoals de Noren het noemen, gemaakt van koemelk en/of geitenmelk.

Volgens sommige mensen geeft ‘brunost’ blijk van culinaire rijkdom en smaakt het naar de bergen, de fjorden en naar tradities.

Goats at the cheese factory Undredal Stølsysteri .
Photo: Undredal Stølsysteri
Goats at the cheese factory Undredal Stølsysteri .
Photo: Undredal Stølsysteri

De smaak van bruine kaas is lastig te omschrijven, maar toeristen die Noorwegen bezoeken, zeggen dat zowel de kleur als de smaak hen doet denken aan dulce de leche (karamelpasta). Het is echt uniek, en je vindt het heerlijk of het is gewoon niet jouw smaak.

Deze karamelachtige kaas wordt dagelijks door veel Noren gegeten, bijvoorbeeld op een sneetje brood bij het ontbijt of als tussendoortje. Brunost is ook buiten de landsgrenzen geen onbekende, want de bruine kaas van Stordalen Gardsbruk won een zilveren medaille tijdens de World Cheese Awards 2018.

Je kunt hier dus niet geweest zijn zonder de kaas zelf te proeven. Maar pas wel op, want als je er eenmaal voor valt, dan zou dat zomaar kunnen leiden tot een levenslange zoektocht naar meer. Misschien word jij ook wel zoals Noren die in het buitenland wonen en hemel en aarde bewegen om aan hun geliefde plakje kaas te komen.

Een relaas over kaas

De traditie van Noorse bruine kaas gaat terug tot de tijd waarin Noorwegen nog een arm land was. De mensen wilden optimaal gebruik maken van de middelen die ze ter beschikking hadden, zelfs van de wei die overbleef van de gewone kaasproductie - want die wei wordt gebruikt om bruine kaas te maken. Wist je dat de naam 'bruine kaas' een veel voorkomende Noorse term voor 'weikaas' is? Het wordt gemaakt met wei, melk en room.

De kaas werd voor het eerst geproduceerd op bergboerderijen in het hele land, en de verschillende lokale recepten gaven de kazen een unieke smaak. Het was niet ongebruikelijk dat boerderijen hun eigen zuivel maakten zodat ze zichzelf konden voorzien van wat ze ook maar nodig hadden. Ze maakten ook kaas om die op de plaatselijke markt te ruilen tegen andere goederen.

Wist je dat...

...de kaasschaaf in 1925 is uitgevonden door de Noorse timmerman Thor Bjørklund?

'In Noorwegen verschilt de smaak nog steeds van plaats tot plaats, afhankelijk van het soort melk dat gebruikt wordt, het voer van de dieren en de kooktijd,' zegt Hege Krukhaug.

Ze is eigenaar van kaasmakerij Heidal Ysteri die ligt ten noorden van de Gudbrandsdalen-vallei ligt. Al bijna honderd jaar wordt daar de beroemde Heidals-kaas gemaakt.

Hun zuivelfabriek combineert traditioneel handwerk met moderne productiesystemen. Zo krijgt de kaas de authentieke smaak waar hij om bekend staat.

'We gebruiken zowel koemelk als geitenmelk, want de combinatie van die twee geeft een mooie smaakbalans,' zegt Krukhaug.

Bezoek een bergboerderij

Elk jaar komen er duizenden toeristen langs om te zien hoe de kaas gemaakt wordt en om allerlei lekkers met bruine kaas te proeven, zoals bijvoorbeeld een ijsje. Een aantal jaar geleden hebben Hege en haar medewerkers een nieuw gebouw op het fabrieksterrein geplaatst. Dat deden ze speciaal om uitleg te kunnen geven over het culinaire erfgoed van Noorse bruine kaas.

En ze zijn niet de enige. In het hele land kun je in de zomer bergboerderijen bezoeken en meer te weten komen over de tradities. Maak kennis met lokale lekkernijen en koop bij een boerderijwinkel iets voor de thuisblijvers (of voor jezelf, natuurlijk). Andere leuke activiteiten op de boerderij zijn bijvoorbeeld de dieren aaien en ze voeren.

En af en toe kunnen de geiten maar geen genoeg van jou krijgen!

Goats at a mountain farm .
Photo: Spætt Film / Visitnorway.com
Goats at a mountain farm .
Photo: Spætt Film / Visitnorway.com

'Bruine kaas is een wezenlijk onderdeel van onze culinaire identiteit. Daarnaast is het voor veel kleinere gemeenschappen, zoals hier in Heidal, een aanzienlijke bron van inkomsten,' aldus Krukhaug.

“Lefse” with brown cheese .
Photo: Heidal Ysteri
“Lefse” with brown cheese .
Photo: Heidal Ysteri

Hoe komt het dat bruine kaas bruin is?

Het geheim is om de wrongel - die gebruikt wordt om traditionele kaas te maken - te scheiden en de wei te bewaren. Als de wei gekookt wordt met room, dan karamelliseert de massa door de hitte. Dat geeft de kaas z'n herkenbare smaak en kleur. De kooktijd bepaalt hoe donker en vol van smaak de kaas zal zijn.

Woman making brown cheese at the cheese factory Undredal Stølsysteri in Aurland in the Sognefjord region of Fjord Norway
Making brown cheese at Undredal Stølsysteri.
Photo: Undredal Stølsysteri

'Is de kaas afgekoeld, dan doen we het in vormen en laten die in de koeling rusten tot de volgende dag. Dan halen we de kaas uit de vormen en bereiden die voor om verkocht te worden,' legt Gunhild Borlaug uit.

Ze werkt als producent van bruine kaas bij Undredal Stølsysteri en vertelt dat bruine kaas, in tegenstelling tot traditionele kaas, niet hoeft te rijpen. Eigenlijk is verse bruine kaas het lekkerst. De zuivelfabriek waar Borlaug werkt, is de eerste Noorse geitenkaasfabriek die toestemming heeft gekregen om zowel hun witte als hun bruine kaas in heel Europa te verkopen.

Die mysterieuze smaak

Sommige bruine kazen worden alleen met geitenmelk gemaakt. Die zijn dan ook het scherpst van smaak. De meest milde varianten zijn gemaakt met koemelk. Een combinatie van die twee geeft een perfecte balans.

'Voordat toeristen het proeven, leggen we ze uit dat het net karamel is. De smaak is zó anders dan die van gewone kaas dat we hen daarop moeten voorbereiden.'

Van traditie naar trendy

Als Noren bruine kaas willen snijden, gebruiken ze de unieke kaasschaaf die de Noorse timmerman Thor Bjørklund uitgevonden heeft. Daarmee kun je gemakkelijk een plakje kaas afsnijden voor op een toastje of op een cracker. En wil je een ware traktatie, dan zijn warme wafels met bruine kaas een hemelse combinatie die al honderden jaren zo gegeten wordt.

A slice of bread with brown cheese and berries in Norway
Slice of bread with brown cheese.
Photo: Heidal Ysteri

Bruine kaas is de laatste tijd weer opnieuw in beeld, maar dan in een modern jasje. Auteur Ane Nordvik heeft een kookboek geschreven met gerechten waar allemaal - je raadt het al - bruine kaas in zit!

'Dit traditionele product verdiende het om nader bekeken te worden,' zegt Nordvik.

Ze legt uit dat zij en haar zus best wisten dat mensen bruine kaas regelmatig gebruiken als ingrediënt voor koken en bakken, maar veel recepten konden ze niet vinden.

'Van bruine kaasburgers en panna cotta tot verschillende soorten gebak, zoetigheid en snoep. Sommige recepten waren minder geslaagd, maar toch hebben we ongeveer 100 lekkere recepten in ons boek gebundeld - en het is best populair,' zegt ze.

Nadat het boek uitkwam, viel het Nordvik op dat er veel belangstelling is voor bruine kaas, en niet alleen in Noorwegen.

'Tot mijn verbazing hebben ze in Zuid-Korea ook veel interesse in bruine kaas. Er zijn zelfs meerdere restaurants waar ze ontbijt serveren met bruine kaas die op verschillende manieren verwerkt wordt. Dat is superleuk,' zegt ze.

Wist je dat...

…bruine kaas veel calcium, proteïnen, vitamine B en jodium bevat, wat allemaal goed voor je gezondheid is?

Regionale smaken

Bruine kaas hoort bij de geschiedenis van Noorwegen en is bij de honderdduizenden toeristen die het land elk jaar bezoeken dan ook erg populair. Door die regionale varianten kun je de verschillen echt proeven.

The mountain farm Heidal Ysteri in the Gudbrandsdalen Valley of Eastern Norway
The mountain farm Heidal Ysteri.
Photo: Heidal Ysteri

Ga op culinaire rondreis door Noorwegen met Vy express! Verblijf in enkele knusse boerderijen in Noorwegen, of in één van de luxueuze landhuizen.

Smakelijke avonturen met HANEN

HANEN is een Noorse organisatie die streekproducten, activiteiten in de natuur en lekker slapen in een rustige omgeving promoot. Meerdere HANEN-leden hebben een uitgebreid aanbod activiteiten rondom fruit en bessen. Heel wat leden hebben ook een boerderijwinkel waar je zelf streekproducten en lokale drankjes kunt proeven en kopen.

Meer informatie over HANEN.

Proef Noorse bruine kaas

Boerderijen die bruine kaas produceren en serveren
Goat Cheese and traditional food Read more
Underdalsbui
Programme about local traditions, pasture farming and goat cheese production. Music, guiding, demonstrations. PROGRAM: 20 min. In words and music… Read more
Eldhuset - House og cheese
In the mountain village of Heidal, at the gates of Jotunheimen, Heidal Ysteri makes the traditional Heidal cheese and good oldfashioned «rømmegraut»,… Read more
Heidal Ysteri
At Brimi seter we offer unique experiences by serving self produced food at the barn loft. You will get to know the farmyard and its history, and see… Read more
Welcome to Brimi seter mountain farm
The beautiful Herdalssetra summer farm lies 520 metres above sea level up from the village of Norddal and is within the UNESCO World Heritage… Read more
Herdalssetra
Prestholt Geitost is located at Prestholt 1242 msl, one of the mountain farms in Norway with the highest latitude. Prestholt Geitost makes… Read more
Hol Cheese Factory / Prestholt Goat Cheese
Bergstaul Seter is a mountain farm, situated by road 37, approx. 12 km west from Rjukan centre. The farm is mostly known for having the second best… Read more
Bergstaulen Seter
Visit a diary factory that makes tasty cheese at a local farm. Read more
Rueslåtten Ysteri
Open summer farm 2020:  Wednesdays in July from 12 am–5 pm. Important! Visits on appointment only. Message or telephone to… Read more
Olestølen Mikroysteri
Skjerdal Stølsysteri and Cafè Skjerdal Stølsysteri and Cafè is a modern summerfarm where we keep our goats in… Read more
Skjerdal Stølsysteri and Cafè
Local quality cheese produced in Flendalen in Trysil since 2003. Dairy with small farm shop. Read more
Bryn Gardsmeieri
Select
    Show Details
    Statens Kartverk, Geovekst og kommuner - Geodata AS

    Meer weten?

    Van lokale lekkernijen tot vloeibare delicatessen – vind je eigen Noorse smaak.

    ×
    • Filters
      Filter Your Search
      TripAdvisor Symbol
      • Show More
      • No available filters
      • Show More
      • No available filters
      Clear Filters
    • View
    • Sort By
    Filter Your Search
    TripAdvisor Symbol
    • Show More
    • No available filters
    • Show More
    • No available filters
    Clear Filters
    Back To Top

    Profiteer van deze topaanbiedingen

    Neem een kijkje bij onze sponsors die er alles aan doen om je een goede reis te bezorgen.

    Noorwegen wacht op je

    Your Recently Viewed Pages

    Terug naar boven