Spannende grotten
en spelonken

Sommige zijn net bergkathedralen. Andere zijn dan weer lang en smal, zo smal dat je soms plat op je buik moet proberen vooruit te komen. Ze zijn allemaal best geweldig. Maar waar vind je deze natuurlijke meesterwerken?

Een man die beslist het antwoord weet is Dr.philos. Stein-Erik Lauritzen, professor speleologie, beter bekend als grottenonderzoek.

’De meeste grotten in Noorwegen zijn karstgrotten die ontstaan in oplosbaar gesteente. Je vindt deze grotten vaak in grote kalksteen- en marmergebieden, vooral in Noord-Noorwegen. We hebben ook overhangen, kloofgrotten en zeegrotten langs de kust,’ legt Lauritzen uit.

Oude schatten

Heel wat karstgrotten zijn ouder dan de ijstijden. Dit betekent dat ze twee tot drie miljoen jaar oud zijn. Sommige grotten in Porsgrunn in Telemark ontstonden honderden miljoenen jaren geleden.

’Grotten bevatten bezinksel, druipstenen, dierlijke en plantaardige resten, unieke microben en sporen van oermensen, zoals de Neanderthalers. Ze worden beschouwd als ’grafkamers’ en zijn heel kwetsbaar. Daarom staan ze op de Noorse rode lijst voor ecosystemen en habitattypes,’ zegt Lauritzen.

Hoewel de natuur prachtig en krachtig is, kan ze ook kwetsbaar zijn. Wil je een grot verkennen, dan moet je met lichte tred en bedachtzaam te werk gaan. Houd er rekening mee dat je sommige grotten enkel met een gids kunt bezoeken. Laat nooit sporen achter in de rotsen, graaf niet en beschadig niets in de grot.

’Maak alleen foto’s en doe niets anders,’ zegt Lauritzen.

Veel grotten hebben een bijzonder spannende geschiedenis. In de loop der jaren werden ze voor veeteelt gebruikt, of als kerkhoven en schuilplaatsen, bijvoorbeeld tijdens de Tweede Wereldoorlog.

In andere grotten zoals de Kollhellaren op de Lofoten en Solsemshula in Leka in Trøndelag kun je oude muurschilderingen bewonderen, wanneer je met een gids op pad gaat.

Hier zijn de tips van Lauritzen voor spannende grotavonturen.

Grønligrotta

Waar: Rana in Helgeland, Noord-Noorwegen

’Deze grot heeft verlichting, trappen en voetpaden. Je kunt dus zelfs op je sandalen op verkenning. Er is heel wat te zien en er zijn de hele zomer lang rondleidingen.’

In de grot kun je prachtige marmerformaties en kleine stromen bekijken. Er zijn hier ook enkele verborgen gangen die geen verlichting hebben, dus breng je zaklamp mee als je op verkenning wilt. De temperatuur in de grot is vier tot acht graden.

Nu je er toch bent: Rana ligt in Helgeland en vandaar kun je langs de Kystriksveien rijden, één van de meest panoramische wegen ter wereld. Je kunt naar het noorden rijden, richting Bodø, of naar het zuiden, richting Namdalen in Trøndelag.

Setergrotta

Waar: Rana in Helgeland, Noord-Noorwegen

’Dit is een echte grottenervaring. Huur de juiste uitrusting (helm en pak) en ga mee met een gevarieerde, begeleide tocht door nauwe gangen en grote hallen. Bereid je voor op enkele typische fysieke uitdagingen waar grottenverkenners raad mee moeten weten.

Terwijl je de marmeren gangen in Setergrotta verkent, klim je tussen de rotsblokken door en zie je een ondergrondse rivier.

Nu je er toch bent: in Helgeland in het zuidelijkste deel van Noord-Noorwegen staan er je geweldige avonturen te wachten op vier, twee of geen wielen! Reis langs de Kystriksveien, ga eilandhoppen met de fiets of kajakken tussen de prachtige eilanden.

Het gat door Torghatten

Waar: Brønnøy in Helgeland, Noord-Noorwegen

’Het gat door de berg Torghatten is een zeegrot. Die werd gevormd door zee-ijs en golven, toen de zee nog zo’n 120 meter hoger stond dan vandaag. De laatste keer dat dit gebeurde, was zo’n 10.000 jaar geleden. Het gat is uniek omdat de branding zich door de berg heen heeft weten te stuwen, wat heel ongewoon is voor zeegrotten. De grot is gemakkelijk toegankelijk en je kunt er zelf op verkenning gaan.

Nu je er toch al bent: Torghatten ligt in het Trollfjell Geopark, waar je in een prachtige kustlandschap kunt gaan wandelen. Het ligt ook dichtbij de stad Brønnøysund, een prima startpunt om te gaan eilandhoppen langs de kust van Helgeland, of voor uitstapjes naar de UNESCO-Werelderfgoedsite Vega of het rode eiland Leka.

Kirkhelleren

Waar: Træna in Helgeland, Noord-Noorwegen

Een typische zeegrot en één van de vele op het eiland Sanna op Træna Het ligt zo’n 60 à 70 meter boven de zeespiegel, maar ontstond toen de zee hoger stond. De golven sloegen tegen de berg en het zee-ijs drong diep tot in de rots door en spleet die open.

De grot is maar 45 meter diep, maar heeft een enorme toegangsruimte van 20 meter breed en zo’n 30 meter hoog. Net als in veel andere zeegrotten leefden hier in de prehistorie mensen, zowel tijdens de steentijd als later. Niet zo heel lang geleden werd hier een menselijke tand gevonden in het bezinksel op de grond.

Dankzij de akoestiek van een kathedraal is de Kirkhelleren een perfecte concertlocatie, zeker tijdens het jaarlijkse muziekfestival Trænafestivalen.

Nu je toch al hier bent: op zo’n 61 kilometer afstand van de kust van Helgeland rijzen de eilanden van Træna uit de zee omhoog. Ze hebben vanalles te bieden, van bergwandelingen tot charmante cafés. Het Helgeland Museum Træna stelt archeologische vondsten van Kirkhelleren tentoon.

Mikaelshulen

Waar: Skien in Telemark, Oost-Noorwegen

’Mikaelshulen, wat Michaëlsgrot betekent, is een zeldzamer type grot. Het graniet veranderde hier in zachte klei die verdween door watererosie en ook door mensen werd uitgegraven. In de middeleeuwen werd de grot gebruikt als kerk en ze is een mooi voorbeeld van hoe bepaalde grotten je het gevoel geven dat je in een kathedraal bent.

Nu je toch hier bent: in Telemark moet je zeker de UNESCO-Werelderfgoedsite Rjukan bezoeken en een boottochtje maken op het Telemarkkanaal dat ook wel ’het achtste wereldwonder’ wordt genoemd. Je kunt ook de zomerse sfeer opsnuiven in Kragerø of een bergwandeling maken op de Gaustatoppen.

Trollkirka

Waar: Molde in Noordwest, Fjord-Noorwegen

’Trollkirka, dat ’Trollenkerk’ betekent, is een karstgrot waar de kalksteen in het water oploste. Het pad naar de grot is vrij steil, maar zeker de moeite waard. Je komt aan bij een portaal aan de monding van een ondergrondse rivier en binnen zie je een spectaculaire watervalschacht. Omdat de kalksteen hier lichtzuur is, heeft het water sculpturen in de stenen gesleten.

Net zoals bij veel grotopeningen waar het water vrij kan vloeien, kunnen er losse stenen naar beneden vallen. Wees dus voorzichtig.

Nu je toch hier bent: van Molde in Noordwest kun je naar het noorden rijden over de beroemde Atlantische weg tot in Kristiansund, of je kunt richting Innerdalen, één van de mooiste wandelvalleien van het land. Je kunt ook de bergsporthoofdstad Åndalsnes bezoeken en langs de Trollstigen, één van de Norwegian Scenic Routes, naar boven rijden tot aan het Geirangerfjord.

IJsgrotten

Waar: Spitsbergen, Noord-Noorwegen

’IJsgrotten worden gevormd door waterstromingen in gletsjers en hebben een prachtige, blauwe kleur. Sommige hebben smalle gangen die uitkomen in grote kamers. In andere vind je dan weer plantenresten die al duizenden jaren in het ijs vastzitten.

Een begeleide ijsgrottentocht wordt vaak gecombineerd met gletsjertochten, wandelen of hondensledetochten. Sommige bedrijven hebben ook ijsgrotklimmen in de aanbieding.

Nu je er toch al bent: Spitsbergen is het meest afgelegen deel van Noorwegen. Hier vind je activiteiten zoals noorderlichtexcursies, walrussafari’s en hondensledetochten. Spitsbergen is ook de thuisbasis van een paar duizend ijsberen en de wereldzadenbank.

P.S: Je kunt ook de binnenkant van enkele gletsjers op het vasteland gaan bewonderen, bijvoorbeeld de Nigardsbreen-gletsjer in Jostedalen en het Klimapark 2469 in Jotunheimen.

Bonus – gesloten mijnen

Talrijke oude mijnen over het hele land zijn open voor bezoekers: van zilvermijnen in Kongsberg en kopermijnen in Røros tot de marmermijnen van Bergtatt net buiten Molde. Bij Blaafarveværket in de buurt van Drammen kun je op een coole glazen brug wandelen in een kobaltmijn. Het is een geweldige daguitstap in de regio Oslo voor cultuurliefhebbers.

Sommige mijnen zijn toegankelijk voor rolstoelen.

Er zijn veel andere onmisbare natuurbezienswaardigheden in Noorwegen. Overnacht onderweg in groene hotels en bezoek enkele van onze meer duurzame bestemmingen.